Eğer evrenimiz bu ‘sahte vakum’ durumundaysa, teorik olarak bir noktada aniden daha düşük enerji seviyesine geçebilir. Bazı fizikçilere göre bu tür bir geçiş, zincirleme bir reaksiyon başlatarak evrenin aniden yok olmasına bile yol açabilir.
Kuantum fiziğine göre, boşluk sandığımız uzay aslında en düşük enerji durumunda olmayabilir. Bilim insanları, “gerçek vakum” (en düşük ve tamamen kararlı enerji durumu) ile “sahte vakum” (kararlı gibi görünen ama aslında daha düşük enerjiye geçebilecek durum) arasında önemli bir fark olduğunu vurguluyor.
Eğer evrenimiz bu “sahte vakum” durumundaysa, teorik olarak bir noktada aniden daha düşük enerji seviyesine geçebilir. Bu olaya “sahte vakum çökmesi” deniyor.
Bazı fizikçilere göre bu tür bir geçiş, zincirleme bir reaksiyon başlatarak evrenin aniden yok olmasına bile yol açabilir. Ancak bu ihtimal son derece düşük görülüyor.
Laboratuvarda ‘evrenin sonu’ simülasyonu
Physical Review Letters adlı bilimsel dergide yayımlanan yeni bir çalışmada Çinli fizikçiler, bu teorik süreci küçük ölçekli bir laboratuvar deneyinde taklit etmeyi başardı. Amaç, evrenin böyle bir çöküşe uğrayıp uğrayamayacağını anlamaya yönelik ilk adımları atmak.
Araştırmacılar, kuantum fiziğinin ilginç özelliklerinden biri olan “kuantum tünelleme” etkisini kullandı. Bu etki, parçacıkların normalde aşamayacakları enerji bariyerlerinden “geçebilmelerini” sağlıyor.
Atomlarla kurulan model
Futurism’in aktarımına göre, deneyde bilim insanları, dış elektronları yüksek enerji seviyesinde bulunan “Rydberg atomları”ndan oluşan bir halka kurdu. Bu atomlar birbirini iten bir düzen içinde yerleştirildi ve lazer ışınlarıyla sistemin dengesi bilinçli olarak bozuldu.
Bu sayede araştırmacılar, “sahte vakum” ve “gerçek vakum” durumlarını taklit eden bir enerji ortamı oluşturdu. Deney sırasında, sistemin daha düşük enerji durumuna nasıl geçtiği gerçek zamanlı olarak gözlemlendi.
Deneyde dikkat çeken bir diğer bulgu, sistem içinde “baloncuk” benzeri yapılar oluşmasıydı. Bu baloncuklar, gerçek vakum durumunu temsil ediyor ve sistemin tamamen bu duruma geçmesini kolaylaştırıyordu.
Ayrıca lazer etkisi arttıkça, sistemin çöküş hızının da arttığı gözlemlendi. Bu sonuçlar, mevcut kuantum alan teorileriyle uyumlu bulundu.
Evreni anlamak için küçük bir adım
Araştırmacılara göre bu deney, evrenin en temel yapısını anlamak için önemli bir başlangıç. Gerçek evren ölçeğinde böyle bir olayı test etmek mümkün olmasa da laboratuvar ortamında benzer süreçleri incelemek yeni kapılar açabilir.
Bilim insanları, bu çalışmanın “Evren bir anda yok olabilir mi?” gibi uç sorulara doğrudan yanıt vermediğini, ancak bu ihtimali anlamaya yönelik önemli bir adım olduğunu vurguluyor.
Kaynak: https://tr.euronews.com/next/2026/05/02/fizikciler-laboratuvarda-kiyameti-test-etti-evren-sahte-vakum-durumunda-mi
